Patates, Avrupa kıtasında 1500 yıllarında orta güney Amerika’dan, büyük bir olasılıkla, Peru’dan getirilmiştir. Patatesin çok kullanılan bir gıda maddesi olarak Avrupa mutfaklarına girmesi 17. yüzyılın ikinci yarısına rastlar. Böylece Avrupaya gelişinden iki yüzyıl sonra patatesin kullanımı hızla tüm Avrupaülkelerine ve ülkemize yayılmıştır. Gerçekte bitkinin toprak altında kalan yumru kökünden başka birşeyolmayan patates, yetiştirme ve satış kolaylığıyla, diğer sebzelere nazaran büyük “avantaja sahiptir. “Hemen her tür iklim ve toprak türünde kolayca yetiştirilebilir.
Senede bir kere ürün veren patates bitkisi, toprağın içine doğru dallar halinde yayılan ve toprağın üstünde kalan kısmı şerit görünümünde olan bir bitkidir. Toprağın içine doğru yayılan ince dalların uçlarında oluşan yumrumsu kökler işte yenilebilen ve bizim patazes diye adlandırdımız sebzedir . Patates bitkisinin bu yumru köklerinden başka hiçbir tarafı yenilemez, hatta sağlığa kesinlikle zararlıdır.
BESİN DEGERİ:
Unlu bir yapıya sahip olan patates, özellikle haşlanarak yendiğinde sindirimi son derece kolaydır. Patatesteki su oranı ofo 80 civarındadır. İçerdiği yüksek oranda amitlerin dışında, başta potasyum olmak üzere patateste, fosfor, kalsiyum, demir gibi madensel tuzlarla, A, Bl, B2 ve C vitaminleri vardır. 100 g. taze patatesteki kalori 69 civarındadır. (eski patateste kalori 77′dir). Patatesle yapılan besin rejimlerinin bir haftadan uzun sürmemesine özen göstermek gerekir, çünkü patatesin besin değeri oldukça düşüktür.
PİŞİRME ŞEKİLLERİ:
Patatesi pişirmenin 200′e yakın çeşitli yöntemi vardır. Ancak burada çok kullanılan bazı basit yöntemler ele alınmıştır.
Haşlama: Haşlama patates kuşkusuz sindirimi en kolay, en basit pişirme şeklidir. Patatesi haşlarken, tenceredeki suyun ölçüsünün, tüm patatesleri örtecek kadar bololmasına, sıcak suya atılarak değil de, soğuk suyla ve ağır ağır kaynamasına dikkat etmek yeterlidir. Patates kabuklu ya da kabuksuz olarak haşlanabilir. Eğer düdüklü tencere kullanılacaksa, 10-12 dakika haşlamalıdır. Patateslerin pişip pişmediğini kontrol etmek için, çatal yerine, çok ince uçlu bir bıçak kullanılmalıdır.
Haşlama patates, naturel olarak yenebileceği gibi (besin rejimlerinde ve hastalar için), çok çeşitli soslarla da zenginleştirelibilir. Ayrıca püre olarak da fırında yapılabilir.
Buharda pişirme: Haşlamada olduğu gibi kabuklu ya da kabuksuz pişirilebilir, ancak, pişirmeden önce iyice yıkanmalıdır. Hazırlanan patatesler tencereye yerleştirildikten sonra, iki parmak su ilavesiyle ve tencerenin kapağı sıkı sıkıya kapalı olarak pişirilir. Böylece hazırlanan patatesler, vitaminlerini ve madensel tuzlarını yitirmiyecekleri için biraz tereyağı ya da kokulu otlarla servis yahpılabilir.
Fınnda: Patatesler yıkandıktan sonra, kabukları soyulmadan teker teker aluminyum kağıda sarılarak sıcak fırında 1 saat kadar pişirilir. Lezzet ve sindirim açısından, bu tür patates gerçekten üstündür.
Arzu edildiği takdirde tereyağı ya da zeytinyağı, tuz, karabiber ilave edilebilir (pişirdikten sonra). Çevirme: Bu yöntemle hazırlanacak patates için, taze patates seçilmelidir. Patatesler soyulup, yıkandıktan sonra zeytinyağı ve tereyağında sarmısak, ada çayı gibi koku vericilerle hafifçe pembeleştirilir ve daha sonra fırına sokularak pişmesi tamamlanır.
Kızartma: Hiç kuşkusuz kızartma patates tüm dünya ülkelerinde en aranılan patates yeme klerinden biridir. İyi sonuç elde etmek için baı yöntemler uygulanması yeterlidir. Soyulup, kesilerek hazırlanan patates soğuk tuzlu suya atılarak bekletilmeli ve kızartılacağı an, süzülüp iyice kurulanmalıdır. Patates kızartılacak tavanın, derin demir bir tava olması, eğer yoksa, yerine özel patates kız ar ma tenceresi kullanılması gereklidir. Modern mutfaklarda bugün elektrikli kızartıcılar kullanılıyorsa da, pahalı bir mutfak aleti olduğu için henüz yaygın değildir. Patatesler kızgın ve bol yağa azar azar atılarak kızartılmalıdır.